De gemeente Bergen gaf een onafhankelijke commissie van kunstkenners opdracht een kunstenaar te selecteren voor de rotonde bij de entrée van het dorp. Het werd Herbert Nouwens, die twee stalen torens van acht meter op de rotonde posteerde. De Poort, noemde hij het.
Niet iedereen was gelukkig met het kunstwerk, getuige de veelvuldige bekladding. ‘De
gemeente heeft een vast contract met een schoonmaakbedrijf afgesloten die
binnen een dag alles moet verwijderen. Dat kost de gemeente duizenden
euro's’, schrijft Kees van der Hoeven die vlakbij het kunstwerk woont.
Bekladden kan iedereen, maar de actie met het vliegtuigje was van een andere orde. Heel even stond er een compleet ander kunstwerk. Waarvoor het Rotondologisch Genootschap even zijn hoed licht.

Bij de eind 2007 geopende rotonde van Heteren – het resultaat van de advertentie in BK-informatie drie jaar eerder – gebeurde precies het omgekeerde. Ontwerper Martijn Schoots wilde juist zoveel mogelijk aansluiten bij de functionele schoonheid die het straatmeubilair heeft. Aan de lichtmast van de ANWB met de wegwijzers naar Valburg en Zetten wilde hij een identieke wegwijzer toevoegen, maar dan een die naar boven wijst met het opschrift Wolken. Een mooi, simpel plan. Helaas gooide provincie roet in het eten: een wegwijzer in ANWB-stijl zou gevaarlijk zijn en dus moest het een golvende, paarse wegwijzer worden en is de fijnzinnige grap een platte grol geworden. Hetzelfde geldt voor de borden die Schoots aan de mast op de rotonde van Valburg liet bevestigen en die met pictogrammen aangeven dat het drieëndertig hoogspanningsmasten naar de elektriciteitscentrale van Nijmegen is en vierentwintig naar het trafostation van Doodewaard.

Een wonder – dat is wat opdrachtgevers van kunstwerken in de openbare ruimte vaak verwachten. Hebben net zes, acht, of twintig partijen een wijk opgeleverd met een nachtmerrie van op-, af-, en uitritten, straatnamen, fiets- en wandelbruggen, verstopte bedrijventerreintjes en speeltuinen, dan wordt de kunstenaar als Grote Gelijkmaker aangeroepen.
‘Breng samenhang aan in de veelheid van wegen, rotonden, groen(wallen) en sloten rond de Kloosterweg. Daarnaast is de brug over de Drentse Hoofdvaart een zeer markant gegeven die functioneert als een van de belangrijkste toegangspoorten tot de wijk. De toepassing van beeldende kunst zal deze functie moeten versterken.’ Zo klonk het in 1998 in Assen, zo klinkt het overal.
Waarom gooiden de drie kunstenaars die aangeschreven werden voor de rotonde Kloosterveen deze opdracht niet meteen het raam uit? Roepend: ‘Doe dat zelf maar! En leer schrijven!’ Ze deden het niet, er was destijds 95 duizend gulden beschikbaar en dan heet zulke wartaal al gauw een ‘uitdaging’.
Over de Balkenweg rijden we nu richting rotonde Kloosterveen, die de afslag naar de Planetenbuurt markeert. Het is een wijk die net buiten de A28 ligt. De rotonde scheidt de wijk en het natuurgebiedje Baggehuizen.
Onder de snelweg door belanden we inderdaad in een ‘veelheid’ van asfalt, straatstenen en geel uitgeslagen gras waar alleen eenheid in aan te brengen zou zijn door alles in dezelfde kleur te spuiten.
Op de rotonde staat Toorts, een dertien meter hoog beeld van roestend cortenstaal, gemaakt door Rudi van de Wint. Het stelt twee vlammen voor die om elkaar heen draaien. Ze zijn doorboord met ronde gaten en op sommige plaatsen als een harmonica gevouwen. Het staal heeft in de loop der tijd een rood-roze-bruin-vlammend patina gekregen.
Van Rudi van de Wint, die begin dit jaar overleed, staan tientallen monumentale beelden in Nederland, binnen en buiten. De kunstenaar uit Den Helder maakte de wandschildering in de vergaderzaal van de Tweede Kamer en een plafondschildering voor Paleis Noordeinde. Zijn immense beelden zijn vaak uit lamellen opgebouwd, in ovalen vormen, imposant en toch luchtig.
Zijn uitgebreidste werk is het Nollenproject, een verzameling imposante gebouwen en beelden op en om de bunkers in het binnenduingebied De Nollen bij Den Helder. Het project, dat ruim twintig jaar geleden werd begonnen, is van de Wints levenswerk en zijn thuis – hij overleed op het terrein. Neem er een rondleiding en je ziet wat de kunstenaar wilde.
Maar rotonde Kloosterveen is vlees noch vis, niet te groot en niet te klein, een brave variatie op de obelisk op een plein, een vergeefse poging iets markants neer te zetten in deze planologische grabbelton. Wat had je dan verwacht, met zo’n opdracht.

Uit: de Volkskrant, 02.08.2006

‘Wat gebeurt er eigenlijk met die andere 50.000 euro per rotonde die beschikbaar is’ schrijft Fré Pijpers op 16 mei 2007 in De Vierklank. ‘Is dat bestemd voor lunches, vergaderingen en bijkomende kletskosten?’
Pijpers reageert op het bericht twee weken eerder in die krant dat de totale kosten per rotonde een ton bedragen en dat de groep schoolkinderen een cheque van 50.000 euro kreeg.
Wordt de rest van het held dus over de balk gegooid? Niet bepaald. Het RotondeLab buigt zich over vier rotondes en heeft daarbij een totaal budget van vier ton. Dat is dus gemiddeld een ton per rotonde, maar niet alle rotondes krijgen evenveel. Zo is voor de ovonde (de dubbele rotonde over de A27 bij Bilthoven) een tweemaal hoger budget noodzakelijk vanwege de afmetingen en complexiteit.
Verder komen er in de loop van het project rotondes bij, zo heeft het RotondeLab opdracht gekregen om de rotonde bij Woudenberg mee te nemen, zonder dat er extra geld ter beschikking wordt gesteld.
Voor deze posten, voor de website en voor noodgevallen is geld gereserveerd. Daarom kregen de kinderen ‘maar’ 50.000 euro.

Op naar Vriezenveen, naar het veen waar het brood altijd werd verdiend in het zweet des aanschijns. Het sombere, langgerekte lintdorp getuigt er nog van: het is gebouwd op een smalle zandrug, aan weerszijden van de weg steken diepe kavels schuin het veen in. Ook dorpen gaan met hun tijd mee, dus wordt aan het einde van het lint een Vinex-locatie gebouwd: Weemelanden. Als een fleurige kwab van bijna twintig hectare verrijst de nieuwe wijk uit het veen, via een rotonde verbonden met het oude dorp.
Ondanks de hoogdravende woorden over het ‘nauwe contact met het slagenlandschap’ zou deze wijk overal in Nederland kunnen staan, net zoals het kunstwerk op de rotonde, een hebbedingetje dat de wijk aan een identiteit moet helpen, maar dat vooral het ontbreken daarvan pijnlijk benadrukt. Niet dat het lelijk is, maar wat doet het hier in ’s hemelsnaam?
Het roestvrij stalen beeld blijkt een titel te hebben, Cyclus, en stelt volgens de Hengelose kunstenaar Arpad Szombathelyi ‘een levenscyclus voor met hoogte- en dieptepunten, maar het kan ook een symbool zijn voor een dynamische dag of jaar met ups en downs.’ Alleen de wegwijzers geven de plek prijs waar we ons bevinden: Oud-Vriezenveen rechtsaf. Op dit bord is de naam van het dorp nog bewaard gebleven, want sinds de gemeentelijke herindeling van 2001 heet het officieel Twenterand.